Utrata dobrej reputacji przewoźnika: kiedy kara ITD może prowadzić do zawieszenia zezwolenia?

Warunek wykonywania zawodu

Czym jest dobra reputacja przewoźnika?

Dobra reputacja jest jednym z warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego, obok rzeczywistej i stałej siedziby, odpowiedniej zdolności finansowej oraz wymaganych kompetencji zawodowych.

W tym znaczeniu chodzi o spełnianie wymagań prawnych dotyczących m.in. skazań i sankcji za określone naruszenia. Wymóg obejmuje przedsiębiorcę oraz zarządzającego transportem, a przy jego ocenie znaczenie może mieć także postępowanie innych osób wskazanych w przepisach. [2]

Dlatego dobra reputacja wymaga uwagi przez cały okres prowadzenia działalności. Uzyskanie zezwolenia nie kończy obowiązku jej utrzymywania.

Dwa odrębne zagadnienia

Czy zapłata kary kończy sprawę?

Zapłata realizuje obowiązek finansowy wynikający z kary. Nie powoduje jednak natychmiastowego usunięcia jej znaczenia przy ocenie dobrej reputacji.

Trzeba rozróżnić dwa zagadnienia:

• odpowiedzialność za konkretne naruszenie i nałożoną za nie karę;
• ocenę, czy przedsiębiorca nadal spełnia wymagania potrzebne do wykonywania zawodu przewoźnika.

Ustawa przewiduje, kiedy określone sankcje stają się niebyłe. W przypadku kar objętych art. 94b jest to upływ roku od wykonania decyzji administracyjnej o ich nałożeniu. Nie jest to rok liczony automatycznie od kontroli ani od otrzymania pisma. [3]

Znaczenie ma kwalifikacja

Jakie naruszenia mogą uruchomić postępowanie?

Przepisy rozróżniają poważne naruszenia, bardzo poważne naruszenia oraz najpoważniejsze naruszenia, oznaczane odpowiednio jako PN, BPN i NN.

W przypadku PN i BPN znaczenie ma ich częstotliwość, oceniana według zasad określonych w przepisach. Przy najpoważniejszym naruszeniu już pojedyncza sankcja spełniająca ustawowe warunki stanowi podstawę wszczęcia postępowania. Po spełnieniu przesłanek określonych w art. 7d ustawy właściwy organ wszczyna postępowanie; nie jest to jego dowolna decyzja.

Przy obliczaniu częstotliwości PN i BPN załącznik II do rozporządzenia 2016/403 uwzględnia średnią liczbę pojazdów użytkowanych w ciągu roku. To odrębne zagadnienie od oceny proporcjonalności na podstawie art. 7d ust. 4 ustawy, w której znaczenie ma m.in. liczba kierowców i skala przewozów. [4]

Analiza powinna więc obejmować:

• dokładny opis i podstawę prawną naruszenia;
• jego kwalifikację jako PN, BPN albo NN;
• osobę lub podmiot, wobec którego nałożono sankcję;
• wykonalność decyzji lub prawomocność kary, zależnie od jej rodzaju;
• inne naruszenia uwzględniane w danej sprawie.

Znaczenie mogą mieć również określone sankcje nałożone w innych państwach UE oraz państwach EFTA będących stronami umowy o EOG. [3]

Katalog naruszeń obejmuje różne obszary działalności: czas prowadzenia i odpoczynki, tachografy, uprawnienia kierowców, stan techniczny, masę pojazdów, przewóz towarów niebezpiecznych czy określone obowiązki dotyczące delegowania. O kwalifikacji decyduje konkretna pozycja w przepisach, a nie ogólna nazwa uchybienia. [4]

Odpowiedzialność firmy

Czy mandat kierowcy może zaszkodzić firmie?

Tak. Zgodnie z art. 7d ust. 1a właściwy organ wszczyna postępowanie dotyczące dobrej reputacji przewoźnika, jeżeli wobec kierowcy wykonującego przewóz na jego rzecz prawomocnie orzeczono lub nałożono karę za wykroczenie spełniające wskazane w tym przepisie warunki.

Dotyczy to najpoważniejszych naruszeń oraz poważnych i bardzo poważnych naruszeń, gdy ich częstotliwość wymaga oceny dobrej reputacji. Nie każdy mandat kierowcy spełnia te warunki. [3]

Z perspektywy organizacji firmy warto ustalić obowiązek przekazywania informacji o kontrolach i otrzymanych dokumentach. Bez tego przedsiębiorca może nie mieć pełnego obrazu naruszeń związanych z wykonywanymi przewozami.

Ocena proporcjonalności

Czy wszczęcie postępowania oznacza utratę dobrej reputacji?

Samo zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie jest decyzją o utracie reputacji.

W sprawach dotyczących naruszeń transportowych organ ocenia, czy taka utrata byłaby proporcjonalną reakcją. Może stwierdzić utratę dobrej reputacji albo uznać, że pozostaje ona nienaruszona.

Przy ocenie bierze pod uwagę w szczególności:

• liczbę naruszeń w odniesieniu do liczby kierowców i skali operacji transportowych;
• możliwość poprawy sytuacji w przedsiębiorstwie;
• wdrożone działania dotyczące dyscypliny pracy i zapobiegania naruszeniom;
• interes społeczny kontynuowania działalności;
• opinię polskiej organizacji o zasięgu ogólnokrajowym zrzeszającej przewoźników drogowych, działającej od co najmniej trzech lat, której przedsiębiorca jest członkiem.

Procedury i dowody

Jak pokazać, że firma rzeczywiście usuwa przyczyny naruszeń?

Najbardziej użyteczne są działania odpowiadające na konkretny problem.

Jeżeli naruszenia dotyczyły czasu jazdy, warto przeanalizować planowanie tras, polecenia dyspozytorów i sposób reagowania na raporty z tachografów. Jeżeli problem dotyczył dokumentów, potrzebna może być procedura sprawdzania ich ważności i kompletności przed wyjazdem.

Do przedstawienia sytuacji firmy mogą służyć:

• raporty analizy naruszeń i dokumentacja ich omówienia;
• potwierdzenia szkoleń dotyczących stwierdzonych błędów;
• wdrożone instrukcje i określenie osób odpowiedzialnych za nadzór;
• dokumentacja zmiany planowania przewozów;
• wyniki późniejszych kontroli wewnętrznych.

Takie materiały mogą wspierać ocenę możliwości poprawy sytuacji przedsiębiorstwa. Nie gwarantują jednak określonego rozstrzygnięcia.

Skutki dla przewoźnika

Co oznacza utrata dobrej reputacji dla przewoźnika?

W przypadku decyzji, o której mowa w art. 7d ust. 5 pkt 1, ustawa przewiduje niespełnianie wymogu dobrej reputacji oraz zawieszenie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego do czasu zastosowania odpowiedniego środka rehabilitacyjnego.

Po otrzymaniu decyzji trzeba zatem ustalić jej dokładny zakres, wykonalność i dostępny środek zaskarżenia. Nie należy utożsamiać zawiadomienia o wszczęciu sprawy z zakazem dalszych przewozów ani zakładać, że posiadanie papierowych dokumentów pozwala je wykonywać pomimo skutecznego zawieszenia uprawnienia.

Osobne konsekwencje

Jakie konsekwencje ponosi zarządzający transportem?

Jeżeli zarządzający transportem utraci dobrą reputację zgodnie z art. 6 rozporządzenia nr 1071/2009, właściwy organ stwierdza jego niezdolność do kierowania operacjami transportowymi w drodze decyzji administracyjnej. Przepisy unijne przewidują, że do czasu spełnienia warunków rehabilitacji certyfikat kompetencji zawodowych zarządzającego uznanego za niezdolnego do kierowania operacjami transportowymi nie jest ważny w żadnym państwie członkowskim. [2]

Polska ustawa przewiduje przywrócenie zdolności na wniosek, w drodze decyzji, po ustaniu przesłanek niezdolności i zastosowaniu środka rehabilitacyjnego z art. 7e, nie wcześniej niż po roku od utraty zdolności do kierowania operacjami transportowymi. Rozporządzenie nr 1071/2009 przewiduje jednocześnie, że odzyskania dobrej reputacji przez zarządzającego nie potwierdza się przed upływem roku od jej utraty. Przy analizie sprawy trzeba zatem sprawdzić daty i zakres właściwych decyzji. Wymagane jest również co najmniej trzymiesięczne szkolenie mające na celu potwierdzenie kompetencji zawodowych, prowadzone przez ośrodek wskazany w art. 39g ustawy, albo pozytywny wynik egzaminu pisemnego przed właściwą komisją. Zwykłe szkolenie wewnętrzne kierowców nie spełnia tego warunku. [3]

Sytuację zarządzającego i sytuację przedsiębiorcy trzeba analizować oddzielnie. Jeżeli zarządzający przestał spełniać wymóg dobrej reputacji lub kompetencji zawodowych, art. 13 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1071/2009 pozwala organowi wyznaczyć przedsiębiorcy termin nieprzekraczający sześciu miesięcy na zatrudnienie osoby, która go zastąpi. Termin nie przysługuje automatycznie. Sama zmiana zarządzającego nie usuwa odrębnej utraty dobrej reputacji przez przedsiębiorcę. [2]

Powrót do spełniania wymogów

Czy szkolenie wystarczy do odzyskania dobrej reputacji?

Szkolenie kierowców lub wdrożenie nowych procedur może mieć znaczenie podczas oceny sytuacji firmy. Po utracie reputacji konieczne jest jednak sprawdzenie ustawowych środków rehabilitacyjnych.

Art. 7e wymienia m.in. zatarcie określonych skazań, upływ wskazanego okresu od nałożenia określonych mandatów oraz sytuację, w której odpowiednie sankcje administracyjne stają się niebyłe.

Podstawa i początek liczenia terminu zależą od rodzaju sankcji. W sprawie zarządzającego dochodzą dodatkowe warunki wynikające z art. 16b. Nie ma jednej zasady, zgodnie z którą każda firma odzyskuje możliwość przewozów po roku od kontroli. [3]